رويارويي بازرگانان در تهران، درگيري سنت و مدرنيته در بخش خصوصي ايران، بهمن احمدي امويي

اگر آن روزها خيلي فكر مي‌كردند كه روغن صنعت و عرق معدن، ضامن موفقيت و تفوق بخش خصوصي مدرن ايران بر بخش سنتي است اما همچنان دوران بوي زعفران و خاك پرقيمت فرش است. همچنان كه در سياست و در اجتماع و اقتصاد نوبت آنهاست.آيا اين پيش‌بيني بدبينانه تحقق خواهد يافت؟ بخشي از پاسخ اين سؤال، امروز مشخص مي‌شود. روزي كه فرجام زورآزمايي دو تفكر سنتي و مدرن در پارلمان بازرگانان بخش خصوصي ، رقم خواهد خورد

تبليغات خبرنامه گويا	advertisement@gooya.com

Amouee@yahoo.com

سيدعلي نقي سيدخاموشي كنترل كامل خود را بر رياست اتاق ايران تكميل مي‌كند. امروزسه شنبه،27 دي ماه، در طبقهء دهم ساختمان اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران، بسياري از اعضاي هيات نمايندگان آن گرد مي‌آيند تا رييس يكي از اتاق‌هاي 30گانه اين پارلمان بخش خصوصي را استيضاح كنند. بهزاديان رييس اتاق بازرگاني تهران حدود سه سال است كه موي دماغ بسياري از اعضاي پرنفوذ و هميشگي اتاق ايران بوده است و منتقدان ،حالا، بر اين باورند كه همه چيز را براي كنار گذاشتن اين فرزند ناخلف مهيا كرده‌اند. نمايندگان 20 گانه دولت در هيات نمايندگان اتاق به تازگي معرفي شده‌اند. آن‌ها هم دل خوشي از او ندارند.

بسياري بر اين باورند كه مشكل از بهزاديان نيست، مشكل اصلي تفكر و نهاد اصلاح‌گرايانه‌اي است كه در پشت سر او و در ميان بخش عمده‌اي از بخش خصوصي مدرن ايران شكل گرفته است. بنابراين همچنان كه در عرصه‌هاي سياسي و اجتماعي و در دو، سه انتخابات گذشته اصلاح‌طلبان توسط جريان محافظه‌كار به حاشيه رانده شدند، شرايط براي خاموش كردن يك صداي ديگري در پارلمان بخش خصوصي ايران فراهم است.

همه چيز به زمستان 81 برمي‌گردد

در روزهاي سرد زمستان 81 دست‌اندركاران و فعالان بخش خصوصي سرانجام احساس كردند كه اين قدرت را دارند تا حاكميت 23 سال سيد علي نقي سيدخاموشي بر رياست اتاق ايران را به چالش بكشند.

آن‌ها در بسياري از اتاق‌هاي شهرستان‌ها، موفقيت چشمگيري داشتند و از همه مهمتر در اتاق ايران كه حدود 50 درصد دارندگان كارت بازرگاني كشور در آن عضويت دارند، تقريبا توانستند خاموشي و جناح پرقدرت سياسي- اقتصادي پشت سرش را به زانو درآورند.براي 23 سال خاموشي هم رييس اتاق تهران بود و هم رييس اتاق ايران.

او به همراه سيدمحمد ميرمحمد صادقي و اسدالله عسگراولادي اعضاي پرنفوذ جمعيت مؤتلفه اسلامي بودند كه در تمامي اين سال‌ها در همهء اركان اتاق تهران و اتاق ايران حضور داشتند. قانون نانوشته، همواره اين بود كه خاموشي در جايگاه رييس قرار گيرد و ميرمحمد صادقي و عسگراولادي، به نوبت، نقش معاونين او را داشته باشند. حتي اگر روند انتخابات آن‌ها برآيند آراي اعضاي هيات نمايندگان ميبود .تنها استثناي اين قاعده ميرمحمد صادقي بود كه توانست در انتخابات زمستان سال 81 اتاق تهران به ميان پنج نفر هيات رييسه آن راه پيدا كند.به تدريج خاموشي و يارانش به حاشيه رانده شدند. در نهايت بهزاديان كه در خط‌ كشي‌هاي سياسي داراي گرايشات اصلاح‌طلبانه محسوب مي‌شد و مناسباتي هم با اصلاح‌طلبان بر سر قدرت داشت، به رياست اتاق تهران برگزيده شد.

چراغ خاموش خاموشي

اما خاموشي كه در روزهاي پس از آن انتخابات، دوستان پرقدرتش در جمعيت مؤتلفه به ياري‌اش شتافتند، صحنه را خالي نكرد.

او هنوز فرصت ديگري داشت. اگرچه نتوانسته بود عضو هيات رييسهء پنج نفرهء اتاق تهران شود، اما چون عضويت هيات نمايندگان 40 نفره آن را كسب كرده بود، مي‌توانست در انتخابات هيات رييسه اتاق ايران حضور يابد.

در تمام پنج ماهي كه تا برگزاري انتخابات مرداد ماه سال 82 باقي مانده بود، دو طرف از همهء امكانات سياسي و لابي‌هاي پرنفوذ خود استفاده كردند. ديدارهاي عيد سال 82 بسترساز سالي پرتنش براي خاموشي بود.

حضور برخي از نمايندگان نزديك به جناح خاموشي در مجلس ششم و گروه‌هاي پرقدرت محافظه‌كار و از همه مهم‌تر حبيب‌الله عسگراولادي كه در آن زمان، دبيركل جمعيت مؤتلفه بود، تنها ابزارهاي نفوذ خاموشي نبودند.

او با بسياري از روءساي اتاق‌هاي شهرستان ديدار كرد و گفته مي‌شد در اين ديدارها قول و قرارهايي نيز رد و بدل شده است و فشارها بر رقيب اصلي او بهزاديان به اوج خود رسيد.

در اين ميان بهزاديان بيشتر وقت خود را به مداواي فرزندش اختصاص داد كه در يك درگيري مشكوك در حوالي خيابان كارگر شمالي و در اطراف كوي دانشگاه تهران، با چند ضربهء چاقو، به سختي مجروح شده بود.اين واقعه باعث شد تا بهزاديان كمتر در ستون‌هاي خبري روزنامه‌ها حضور پيدا كند.سرانجام در روز موعود برگزاري انتخابات به ناگهان انصرافش را براي حضور در رقابت بر سر رياست اتاق ايران اعلام كرد.جانشينش اسلامي، از اصفهان بود. اما او كسي نبود كه بتواند آراي كمتري را به نام خاموشي به صندوق‌ها بريزد.خاموشي خيلي آرام و خاموش حركتي را آغاز كرد كه نتيجهء آن تسلط دوباره بر اتاق ايران بود.

او رييس شد. ميرمحمد صادقي يار ديرينش معاون و بهزاديان نيز يك نفر از هفت نفر اعضاي هيات رييسهء اتاق ايران شد.از آن روز تاكنون، اين عضو شورشي شده بود و موي دماغ مرد هميشه خاموش اتاق ايران.

درگيري سنت و مدرنيته در بخش خصوصي ايران

به عقيدهء برخي بهزاديان نمايندهء بخش مدرن و صنعتي بخش خصوصي ايران است.

بسياري از كساني كه در اطراف او گرد آمده بودند و خواستار ايجاد تحول اساسي و زيربنايي در مناسبات اتاق ايران بودند، از جرگه اين بخش مدرن بودند.اتاق ايران براساس قانون مي‌تواند به هر يك از قواي سه‌گانه مشورت بدهد، با آن‌ها رايزني كند و براي تصويب برخي از قوانين و مقررات و آيين‌نامه‌ها اعمال نظر كند.

اين اتاق، مي‌تواند با هر يك از نمايندگان كشورهاي خارجي رابطه‌داشته باشد. رييس اتاق ايران عضو شوراي پول و اعتبار و عضو شوراي بورس است.

اين همه توانايي و امكانات به اعضاي درجهء اول اتاق قدرتي مي‌دهد كه بسياري در آن زمان و هم‌اكنون معتقدند در جهت اهداف يك گروه خاص مورد استفاده قرار گرفته است و كمتر بخش خصوصي كشور به طور عام از آن منتفع بوده است.

عملكرد غيرشفاف و محفلي، مسؤوليت‌نپذيرفتن در مقابل ديگر اعضا، اعمال فشار بر اتاق‌هاي مخالف با ديدگاه حاكم، و غلبه گرايش سياسي حاكم بر تفكر هيات رييسه 26 ساله اتاق ايران، همان چيزي است كه منتقدان را نگران كرده است.

اخوان، برادر زن سيدعلي‌نقي سيد خاموشي و غنيمي‌فرد رييس خانه صنعت تهران از جمله كساني بودند كه در روز انتخابات، خاموشي را متهم به اعمال نفوذ در راي‌گيري و استفاده از شيوه‌هاي غيردموكراتيك براي پيروزي كردند و كار به جايي رسيد كه خاموشي به قول خودش آژان‌ها را هم خبر كرد.

خاموشي در تمام اين سال‌ها رييس اتاق ايران، رييس اتاق تهران، رييس اتاق مشترك ايران و انگليس، عضو شوراي پول و اعتبار، عضو شوراي بورس اوراق بهادار تهران و رييس هيات مديره دو كارخانه نساجي ايران به نام مطهر و جامع بوده است. جامع به جامعهء الصادق و در نهايت به روحاني پرنفوذ مهدوي‌كني، ختم مي‌شود و كارخانه مطهر به گروه ديگري از سياسيون و روحانيون پرقدرت و پرنفوذ كشور.

به اين ترتيب خاموشي در جايگاهي نشسته است كه به راحتي نمي‌توان او را به چالش كشيد و اگر كسي هم بخواهد چنين اقدامي كند ،احتمالا هزينه‌هاي زيادي خواهد پرداخت.

با اين همه اگرچه بهزاديان ابتدا قصد كرد كه يكي از نخستين كساني باشد كه او را به چالش بكشد اما در ميانه راه كوتاه آمد و به رياست اتاق تهران اكتفا كرد.

شايد از اين طريق فرصتي به دست آورد براي انتخابات بعدي. اما كنار رفتن اصلاح‌طلبان در دو انتخابات شوراي شهر و رياست جمهوري، آخرين ضربه‌ها را به او وارد كرد. از چند ماه پيش اين پيش‌بيني وجود داشت كه با معرفي 20 نماينده دولت جديد از سوي وزارت بازرگاني و صنايع، شرايط بر او و يارانش سخت خواهد شد.و امروز، همان روز موعدي است كه سيدعلي‌نقي سيد خاموشي با درايت، دورانديشي و خاموشي گزيدن، منتظر آن بود. بهزاديان بايد استيضاح و از رياست اتاق تهران كنار گذاشته شود.

چالش پشت چالش

انتقال دفتر اتاق تهران از ساختمان اتاق ايران كه در تمام 24 سال قبل از آن در همان ساختمان بود نخستين چالش بود. حالا كه خاموشي رييس اتاق تهران نبود، پس دليلي نداشت كه اتاق تهران در طبقه چهارم ساختمان معروف خيابان طالقاني، حضور داشته باشد.

صدور كارت بازرگاني و اين كه چه كسي صلاحيت صدور آن را دارد، دومين چالشي بود كه مدت‌ها طول كشيد. در نهايت ديوان عدالت اداري اعطاي امتياز صدور آن را در كنار اتاق ايران به اتاق تهران هم داد.اگرچه بعدها اتاق ايران صدور اين راي را با توجه به اعمال نفوذ برخي وزراي دولت خاتمي به نفع بهزاديان دانست.

آخرين ضربه

هرچه بود، پازل برخورد با بهزاديان به خوبي تكميل شد. 20 عضو دولتي هيات نمايندگان تهران كه از سوي وزراي بازرگاني و صنايع معرفي شدند، آخرين ضربه را وارد كرد.

قاطبه آن‌ها كمترين گرايش را به بهزاديان و خواستاران تحول در اتاق‌ندارند، گفته مي‌شود كه بنا به درخواست برخي از اعضاي هيات نمايندگي بايد رييس اتاق تهران، ‌استيضاح و بركنار شود. همين بهانه‌اي شد براي اتاق ايران كه آن را در دستور بررسي قرار دهد. اين در حالي است كه براساس قانون صرفا در صورت فوت، استعفا و يا خلع عضويت يكي از اعضا توسط كميسيون انضباطي امكان تجديد انتخابات وجود دارد.اما اين بار دست خاموشي از هميشه پرتر به نظر مي‌رسد..

در مجلس نيروهاي پرنفوذي هستند كه حاضرند به كمك او بيايند. كوهكن كارپرداز فرهنگي مجلس هفتم، پيش از اين دبيركل اتاق ايران بود. او هم اكنون رييس اتاق ايران و ليبي و عضو گروه پارلماني دوستي ايران و ليبي نيز است.

در دولت، ديگر كسي نيست كه حتي بهزاديان بتواند با او مشورت و رايزني كند. شنيده شده كه از پدر معنوي
ميانه روها براي دخالت در اين چالش و فيصله دادن به آن كمك خواسته شده اما گويا او هم ديگر قصد ندارد دراين اوضاع و احوال وارد اين قضيه شود. او خودش مشكلات بسياري دارد. اكنون، بسياري بر اين باورند آن نسيم ملايمي كه در دوران خاتمي بخش خصوصي و مدرن ايران را هوايي كرد آخرين روزهاي وزيدنش را تجربه مي‌كند. اگر آن روزها خيلي فكر مي‌كردند كه روغن صنعت و عرق معدن، ضامن موفقيت و تفوق بخش خصوصي مدرن ايران بر بخش سنتي است اما همچنان دوران بوي زعفران و خاك پرقيمت فرش است. همچنان كه در سياست و در اجتماع و اقتصاد نوبت آنهاست.آيا اين پيش‌بيني بدبينانه تحقق خواهد يافت؟ بخشي از پاسخ اين سؤال، امروز مشخص مي‌شود. روزي كه فرجام زورآزمايي دو تفكر سنتي و مدرن در پارلمان بازرگانان بخش خصوصي ، رقم خواهد خورد.

اين مطلب در روزنامه سرمايه منتشر شده است.