انفجار قيمت‌ها در ايران، دويچه وله

* قرار بود نفت را بر سر سفره مردم آورند. اکنون بالارفتن بهای نفت موتور بالا رفتن بقيه قيمت‌ها شده است. قاتق نان شده است قاتل جان

افزايش بهای نفت خام درآمد ارزی ايران را به چند برابر سال‌های پيش رسانده است. اين افزايش درآمد، بايد به بهبود سطح زندگی مردم می‌انجاميد. اما اکنون رشد نجومی بهای کالاهای مصرفی به بحرانی کمرشکن تبديل شده است.

افزايش بهای کالاها و خدمات در هفته‌های اخير، نسبت به گذشته شتابی بيشتر يافت. اين امر، به‌ويژه در عرصه مسکن و مواد غذائی، فشار شديدی را بر مردم تحميل کرده که از ديد کارشناسان اقتصادی، در صورت عدم کنترل می‌تواند به انفجار منتهی شود.

کارشناسان، سياست‌های مالی نادرست دولت نهم را دليل اصلی اين بحران می‌دانند.

آغاز رياست جمهوری محمود احمدی‌نژاد با رشد شديد درآمدهای نفتی همزمان بود. احمدی نژاد با افزودن ۱۰ ميليارد دلار بر بودجه جاری کشور، بدون آن که تدبيری برای رشد توليد بيانديشد باعث رشد نقدينگی شد.

رجبعلی مزروعی، خبرنگار اقتصادی و نماينده دوره ششم مجلس شورای اسلامی، عدم تناسب نقدينگی و توليد را عامل اصلی رشد تقاضا و بهای کالاها و خدمات می‌داند. او می‌گويد:

«اواخر سال ۱۳۸۴ دولت احمدی نژاد متممی را به مجلس برد که به موجب آن ده ميليارد دلار از محل درآمدهای نفتی به بودجه دولت افزوده شد. اين روند در بودجه سال‌های ۸۵ و تا حدودی ۸۶ هم ادامه يافت».

هنگامی که سرعت تزريق نقدينگی چندين برابر سرعت توليد باشد، اين امر منجر به افزايش تقاضا و قيمت کالاها و خدمات می‌شود. به گفته مزروعی، «اين موضوع از سال ۸۴ قابل پيش‌بينی بود، اما به رغم هشدارهای کارشناسان، دولت گوش شنوا نداشت».

خشکسالی، مزيد بر علت

در شرايط فعلی آنچه بيش از همه بر گروه‌های کم‌ درآمد فشار می‌آورد، افزايش شديد بهای برنج، گندم و حبوبات است. روزنامه اعتماد در اين مورد می‌نويسد:

«آثار خشکسالی خاورميانه و بخش‌هائی ديگر از جهان در شرايطی بر ايران حاکم شده که اوضاع نه چندان مناسبی در ساخت اقتصادی کشور ديده می‌شود. در نتيجه، در روزهای اخير آثار آن به صورت گرانی تصاعدی مواد غذائی مهمی مانند برنج، گندم و حبوبات آشکار شده است».

گرانی به مهمترين موضوع بحث نمايندگان مجلس شورای اسلامی تبديل شده است. نمايندگان اخيرا به دولت تذکر دادند که با اتخاذ تدابير مناسب، از افزايش تحمل‌ناپذير قيمت برنج و گندم جلوگيری کند. ضمن استيضاح وزير بازرگانی از وی خواسته شد که ظرف ده روز در مجلس حاضر شود و درباره گرانی و تورم فزاينده توضيح بدهد.

حداد عادل، رئيس مجلس نيز هشدار داد که خشکسالی در سال ۸۷ دست کم در تعدادی از استان‌های کشور، از جمله تهران محسوس است. احساس خطر چنان است که به گفته رئيس مجلس، ستاد مرکزی مقابله با بحران در دولت تشکيل شده و برخی از استان‌ها نيز اقدام به تشکيل ستادهای مقابله با خشکسالی کرده‌اند.

به گزارش روزنامه اعتماد در هفته‌های اخير بارها گروه‌هائی از کشاورزان و مزرعه داران در برابر مجلس گردآمدند و خواستار آن شدند که مجلس و دولت به جای شعار دادن، کمک عملی در اختيارشان بگذارند.

کم‌‌‌نظير در جهان، از نظر سرعت رشد قيمت‌ها

مساله گرانی و تورم همچنين به موضوع اصلی بحث روزنامه‌ها تبديل شده است. روزنامه کارگزاران می‌نويسد:

«اگر نرخ تورم بالای ۲۵ درصدی وجود دارد و نقدينگی سرگردان در جامعه جذب توليد نمی‌شود، اقتصاد کشور را به صراحت می‌توان ناتوان ناميد».

روزنامه دنيای اقتصاد به تفاوت اثر کمبود مواد غذائی بر ايران و کشورهای پيشرفته صنعتی اشاره می‌کند:

«در تمام جهان با افزايش قيمت محصولات غذائی روبرو هستيم. اما چنين افزايش قيمتی را در ساير کالاها، مثل مسکن و خودرو نمی‌بينيم».

به گفته رجبعلی مزروعی، بهای مسکن و ساختمان نيز در ايران تا حدود ۲۰۰ درصد بالا رفته است.

جواد طالعی