تفکيک جرايم، اصلی که رعايت نمی شود، کميته دانشجويی گزارشگران حقوق بشر

افرادی که بازداشت ويا زندانی می شوند، بدون توجه به ميزان وخامت جرمی که به خاطر آن متهم يا محکوم شده اند مقام خود را به عنوان انسان از دست نمی دهند. دادگاه قانونی يا هر نهاد قضايی ديگری که آن ها را بررسی کرده است، به لزوم محروميت ايشان از آزادی حکم کرده است نه اينکه انسانيت شان فراموش شود.

همچنين کارکنان زندان نيز هيچ گاه نبايد اين حقيقت را فراموش کنند که زندانی ها انسان هستند، آنها همواره بايد در برابر وسوسه ی نگريستن به زندانيان يه عنوان يک شماره به جای يک انسان مقاومت کنند وهيچ کدام از کارکنان حق ندارند، از طريق رفتار با زندانيان به عنوان های انسان هايی مجرم که به سبب آنچه متهم يا محکوم به انجام آن هستند، حق احترام خود را از دست داده اند، تنبيه مضاعفی بر آن ها تحميل کنند.

در اين ميان، زمانی که از زندانيان سياسی سخن می گوييم، منظور کسانی هستند که به سبب اعتقادات و انديشه های خود در کشورهايی فاقد آزادی های سياسی به زندان افتاده اند و از اين رو که اين افراد، همواره با نيت بهبود شرايط اجتماع به فعاليت می پردازند، شايسته احترام و تحسين می باشند.

زندانبانان

زندانيان سياسی در زندان اوين به خصوص طی ماههای اخير، نسبت به رفتارهای زندانبانان در برابر خود معترضند. آنان می گويند که سازمان زندان ها با دادن اختيارات به مسئولان و کارکنان زندان، از اين افراد به عنوان اهرم فشار عليه زندانيان سياسی استفاده می کند.

افرادی که غالبا با عملکردهای غيراخلاقی و توهين و تحقير زندانيان سياسی، تلاش دارند شرايط زندان را برای اين زندانيان سخت تر سازند و در اين بين کسانی که سرانجام در برابر اينگونه رفتارها واکنش نشان می دهند، به سرعت از سوی شورای انضباطی زندان به بندها و يا زندان های ديگر منتقل می شوند.

ميثاق بين المللی حقوق مدنی سياسی(ماده ۱۰)، اصول رفتار برای مأموران اجرايی( ماده ۲)و قواعد حداقل استاندارد برای رفتار با زندانيان(قاعده ۲-۴۶، ۴۸)، مقرر می دارند که " با کليه افرادی که از آزادی خود محروم شده اند بايد با انسانيت و احترام به حيثيت ذاتی شخص انسان رفتار کرد."

در ماههای گذشته تعدادی از زندانيان سياسی، به سبب اعتراض خود نسبت به برخوردهای کارکنان زندان به زندان های جنوب کشور و يا بندهای ديگر زندان اوين انتقال يافته اند.

زندانيان و مراقبت های بهداشتی

کسانی که زندانی هستند حق اساسی خود جهت بهره مندی از سلامتی مطلوب اعم از جسمانی يا روانی را از دست نمی دهند و همچنان سزاوار مراقبت های پزشکی هستند. زندانيان به سبب وضعيت خود از محافظت های افزون تری برخوردارند. هنگامی که يک دولت افراد را از آزاديشان محروم می کند، مسئوليت مراقبت از سلامتی آنان را عهده دار می شود.

اصول پايه برای رفتار با زندانيان(ماده ۴و۹)، قواعد استاندارد برای رفتار با زندانيان( قاعده ۲۲،۲۵و ۶۲) و ميثاق بين المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی " حق کليه افراد در بهره مندی از حداکثر ميزان تندرستی جسمانی و روانی" را به رسميت شناخته است.

آنچه در زندان های ايران می گذرد، اما خلاف اصول مقرر در اسناد بين المللی است. زندانيان سياسی معتقدند که حتی آيين نامه اجرايی سازمان زندان ها نيز در داخل زندان رعايت نمی شود.

احمد دانش پذير، فعال سياسی که هم اکنون بيش از ۳ ماه است در بازداشت به سر می برد، با اعتراض نسبت به بی تفاوتی مسئولان زندان نسبت به سلامت جسمانی زندانيان می گويد که زانوی پای راست وی در مدت بازداشت در بند ۲۰۹ دچار ضايعه شده است و هم اکنون به سختی قادر به راه رفتن است، با اين وجود مسئولان زندان کوچکترين توجهی به شرايط حاد او ندارند و پس از انتقال از بند ۲۰۹ به اندرزگاه ۸، به دليل کمبود مکان، ناچار کف خواب شده است .

او اينگونه برخورد با زندانيان به خصوص زندانيان سياسی را وسيله ای برای اعمال فشار مضاعف بر آنان می داند و می گويد:" تصور می کنم با اين رفتارشان می خواهند من را تحقير کنند."

همچنين زندانيان سياسی با انتقاد از عملکرد مغرضانه مسئولان زندان در برخورد با خبرنگاران بازديد کننده از زندان اوين، می گويند که در سالهای گذشته تمام بازديدکنندگان به سالن ۸، اندرزگاه ۸ هدايت می شوند، جايی که شهرام جزايری در آن نگهداری می شود، اما خبرنگاران اجازه بازديد از ساير بندهای زندان اوين را ندارند و در گزارش های خود وضعيت زندان اوين را به هتل ۵ ستاره تشبيه می کنند.

احمد دانش پذير می گويد:" بايد خبرنگاران را به سال ۷ اندرزگاه ۸ و يا ساير بندهای زندان منتقل کنند، تا واقعيت زندان را از نزديک ببينند. او می گويد که مواد مخدر در زندان بيداد می کند و مسئولان با آگاهی نسبت به اين قضيه تلاشی برای مقابله با آن انجام نمی دهند. همچنين در سالنی که ۸۰ نفر گنجايش دارد، ۱۶۰ نفر را نگهداری می کنند و عده ی زيادی ناچار به زندگی و خواب در کريدورهای بند هستند.

کيفيت پايين غذای زندان نيز يکی از موارد مورد اعتراض است که پيش تر در گزارشی به طور مفصل شرح داده شد.

زندانيان خبرچين

گاهی مديريت زندان ها اطلاعات مربوط به تخطی ها را با استفاده از زندانيان خبرچين و به طور ناشناس به دست می آورند. اين رويه خطرات عمده ای دارد چرا که خبرچين ها می توانند اطلاعات نادرست بدهند تا ساير زندانيان را قربانی کنند.

به گفته ی زندانيان سياسی، وزارت اطلاعات برای کنترل بر روی آنان از زندانيان عادی به عنوان خبرچين استفاده می نمايد. اين زندانيان با دادن اطلاعات نادرست و مغرضانه ی خود، معمولا موجبات انتقال و يا تبعيد زندانيان سياسی را فراهم می آورند.

تفکيک جرايم، اصلی که رعايت نمی شود

تفکيک زندانيان سياسی و انتقال آنان به زندان ها و بندهای مختلف، رويه ای است که در سال های اخير، سازمان زندان ها با جديت آن را دنبال می کند. در حالی که مطابق با آيين نامه اجرايی سازمان زندان ها، تفکيک جرايم در زندان يکی از موارد مهم قلمداد شده و لزوم اجرای آن مورد تأکيد قرار گرفته است، با اين حال در کليه زندان های ايران و در بندهای مربوط به مجرمان عادی يا خطرناک، می توان به نام زندانيان سياسی برخورد کرد. تنها در ۳ ماه گذشته در زندان اوين بيش از ۱۰ زندانی سياسی به ادعای مسئولان زندان به دلايل انضباطی به بندهای مجرمان عادی و يا زندان های برازجان و رجايی شهر منتقل شده اند.

حشمت الله طبرزدی معتقد است، قوه قضائيه با عدم کنترل بر احکام صادره از سوی دادگاه انقلاب در واقع به قضات اين دادگاه، اختيار داده است تا متهمان سياسی را به تبعيد به زندان های مرزی و با شرايط سخت محکوم کنند.

پيش تر در سال های ۸۰-۸۱ در زندان اوين اکثريت زندانيان سياسی در يک بند نگهداری می شدند.

کميته دانشجويی گزارشگران حقوق بشر