درختان چنار تهران به تدريج خشک مي شوند، اعتماد

مونا قاسميان؛ از132 درخت چناري که درحد فاصل چهارراه پارک وي تا خيابان افق در خيابان وليعصر قرار گرفته اند، 46 اصله درخت کاملاً خشک شده اند. خشک شدن بيش از 35 درصد چنار هاي اين بخش از خيابان وليعصر در حالي رخ مي دهد که مديرعامل پارک ها و فضاي سبز شهرداري تهران در پاسخ به اين موضوع فقط مي گويد؛ «ما تنها نظارت مي کنيم و مسووليت نگهداري درختان وليعصر با شهرداري مناطق يک، سه، شش و 11 است. شما بايد از آنها بپرسيد.»

در حالي که اين روزها اکثر شهروندان شاهد پوسته هاي خشک ريخته شده در پاي درختان چنار هستند، محمد مختاري با بي اطلاعي از اين موضوع مي گويد؛ بايد با بخش آفات و بيماري هاي گياهي تماس بگيريد.

در حالي که مديران در چنين مواقعي از خبرنگاران فرصت مي خواهند تا خبر را پيگيري کنند مختاري تنها به جمله هايي نظير اينکه اطلاعي ندارد يا در جلسه است اکتفا کرد. هرچند پرسش هاي مطرح شده در اين باره به صورت کتبي براي دفتر مديرعامل پارک ها و فضاي سبز تهران فرستاده شد ولي با گذشت چند روز وي باز هم پاسخي به علت خشک شدن درختان تهران نداد.

اين درحالي است که در هفته گذشته شهردار تهران ضرورت حفظ و اهميت فضاي سبز شهر تهران را در بخشنامه يي به مجموعه شهرداري هاي تهران يادآور شد؛ حفظ و گسترش فضاي سبز شهري به خصوص درختان بايد از اولويت هاي مهم مديريت شهري باشد.

در حالي که در بند هاي اين بخشنامه بر حفظ درختان حتي در پروژه هاي عمراني تاکيد فراوان شده است، بنزين يا گازوئيل بسياري از پيمانکاراني که با شهرداري تهران همکاري مي کنند به درون جوي هاي خيابان ها ريخته مي شود.

کافي است خيابان وليعصر را از چهارراه پارک وي به سمت جنوب نگاه کنيد تا متوجه شويد در حالي که در سمت راست خيابان درختان سرسبز چنار قرار دارد، سمت چپ پوشيده از درختان خشک شده چنار است. در حال حاضر از 60 هزار درخت کاشته شده در دو طرف خيابان ولي عصر، کمتر از 11 هزار چنار باقي مانده است. نابودي درختان چنار خيابان وليعصر قصه تازه يي نيست. از حدود 12 سال پيش که قرار بود ريشه هاي اين درختان کهنسال از ميان سيمان ها آزاد شوند تاکنون فقط در قسمت هايي از اين خيابان اين اتفاق افتاده است.

دکتر حسين آخاني، گياه شناس و متخصص محيط زيست دلايل خشک شدن درختان چنار تهران را نرسيدن آب به ريشه اين درختان مي داند؛ «موزاييک و سيماني کردن جوي ها دليل اصلي خشک شدن اين درختان مقاوم است. سيماني شدن خاک اطراف درختان باعث مي شود آب نتواند به داخل خاک نفوذ کند.»

وي جاري شدن آب باران و برف را بر سطح خيابان يکي ديگر از معضلات موزاييک کردن جوي ها عنوان مي کند؛ «چون نزولات جوي نمي توانند به خاک نفوذ کنند تنها بر سطح خيابان ها جاري مي شوند. اين آب جاري شده بسيار آلوده است و همراه با خود آلاينده هاي روي آسفالت خيابان ها را وارد سفره هاي آب زيرزميني مي کند.» وي يکي ديگر از عوامل خشک شدن درختان تهران را آلودگي شديد هوا همراه با نرسيدن آب لازم اعلام مي کند؛ «اغلب پيمانکاراني که اين کار را انجام مي دهند از تخصص لازم درباره حفظ درختان بي بهره اند.»

وي تاکيد مي کند؛ «شهرداري اقدامات مفيد زيادي انجام مي دهد اما نبايد به دليل فعاليت هاي عمراني فضاي سبز شهر تهران را کاهش دهد.»

هومن روانبخش استاد جنگلداري دانشگاه درباره خشک شدن درختان چنار خيابان وليعصر، موزاييک کردن جوي ها را عامل اصلي عنوان مي کند و مي گويد؛ «بدون اينکه هيچ توجهي به درختان کهنسال اين خيابان شود در تمام سطح شهر تهران به نام بازسازي معابر از فضاي اطراف اين درختان کاسته مي شود.»

وي در پاسخ به اظهارنظر برخي مسوولان شهرداري که معتقدند موزاييک کردن سطح جوي مانند سيماني کردن به درختان آسيب نمي رساند، تاکيد مي کند؛ «موزاييک اين جوي ها روي يک لايه سيمان قرار مي گيرد که باز هم باعث آسيب به ريشه درختان مي شود. سيماني يا موزاييک کردن جوي خيابان ها باعث مي شود ريشه هاي درختان نتوانند آب لازم را براي حيات شان به دست آورند.» روانبخش توجه نکردن مسوولان شهرداري به درختان کهنسال و فضاي سبز را به دليل نداشتن تخصص لازم در اين زمينه مي داند؛ «معمولاً پيمانکارها مسووليت نوسازي پياده روها و جوي ها را برعهده دارند. از آنجا که اين پيمانکاران بر اساس متراژ موزاييک هزينه کار خود را از شهرداري ها دريافت مي کنند، تا جايي که مي توانند باغچه هاي حاشيه خيابان ها و حريم دور درختان را نيز موزاييک مي کنند.»

وي در پاسخ به اينکه چرا شهرداري با بستن آب روي درختان قديمي اقدام به خشک کردن اين درختان مي کند، مي گويد؛ «در سرخه حصار ابتدا مسوولان مدت ها از آبياري درختان خودداري کردند تا درختان خشک شوند و سپس درختان را به بهانه اينکه خشک شدند، براي احداث بزرگراه قطع کردند. شايد درختان خيابان وليعصر يا خيابان هاي ديگر تهران هم بايد در انتظار چنين وضعيتي باشند.»

روانبخش علت پوست اندازي درختان خيابان هاي تهران را سرماي شديد در زمستان گذشته مي داند؛ «به علت دماي زير صفر درجه بافت زنده اين درختان مرده است و در حال حاضر درختان مقاومي که از سرما خشک نشده اند پوست مرده خود را دور مي ريزند.»

خيابان وليعصر و درختان حاشيه آن به بخشي از هويت و سابقه فرهنگي شهر تهران در يک دوره تاريخي و زماني تبديل شده و به عنوان طولاني ترين خيابان خاورميانه مطرح بوده است. ورود فاضلاب، نخاله و زباله هاي شهري، استفاده از سموم نابودي موش و همچنين ايجاد بستر سيماني نفوذ ناپذير در مسير جويبار اين محور تاريخي همواره به عنوان مشکلات اساسي زيست محيطي درختان 70ساله اين خيابان را در معرض نابودي و خطر خشک شدن زودرس قرار داده است.

اين در حالي است که بر اساس لايحه قانوني حفظ و گسترش فضاهاي سبز شهري، شهرداري موظف به کاشت، حفاظت و آبياري درختان معابر، ميادين، بزرگراه ها و پارک هاي عمومي است و در ماده شش اين لايحه نيز تصريح شده که هر کس عاملاً و عامداً و بر خلاف مقررات اين قانون مرتکب قطع يا موجبات از بين رفتن درختان مشمول اين قانون را فراهم کند به حبس تا سه سال و پرداخت جزاي نقدي محکوم مي شود.